محمد عبد الحسين كربلايي كرناتكى هندى

16

تذكرة الطريق في مصائب حجاج بيت الله العتيق ( فارسى )

در اين سفرنامه ، 16 جمادى الاولى سال 1232 است . سومين تاريخ كه در مقدمه به آن اشاره شد ، و چند سطر پيش گذشت ، مربوط به 21 شوال 1233 زمان تحرير نهايى كتاب است . وى در جايى در كتاب در راه بازگشت از سفر حج مىنويسد : « بيست و هفتم صفر 1232 روز پنج‌شنبه : امروز سه سال كامل شد ما را ، از هند از ملك خودم مدراس كرناتك روانه‌ى عتبات عاليات عرش درجات شده براى حجّ و زيارات حضرات ائمه - عليهم السّلام - ، الحمد للّه كما هو اهله و مستحقّه . سال چارم از امروز شروع شد . » در اين نسخه ، كه تنها نسخه‌اى است كه ما بر پايه آن اين متن را فراهم آورده‌ايم ، دو خط به كار رفته است . خطى كه عمده متن با آن نوشته شده و خطى كه در حاشيه‌ها و برخى از صفحات در متن كتاب ، مورد استفاده قرار گرفته است . اگر خطى كه در حاشيه‌ها به صورت مطالب افزوده دارد ، از مؤلف باشد ، بايد چنين فرض كرد كه متن را كسى از روى نوشته اصلى مؤلف تحرير كرده و مؤلف بعدا با خط خود برخى ازجاافتادگىها را در حاشيه درست كرده و اطلاعاتى را هم افزوده است . توضيحات حواشى با خطى به مراتب بدتر از متن و گاه ناخواناست . ما اطلاعات افزوده را كه محل اضافه شدن آنان در متن هم با علاماتى مشخص شده است ، در محلى كه معين شده بود قرار داده اما اطرافش گيومه يا پرانتز گذاشتيم . در دو مورد ، يك جا در ميانه كتاب پنج صفحه با خطى نوشته شده كه حاشيه‌ها با آن نوشته مىشود . مورد دوم انتهاى كتاب كه باز پنج صفحه به همان خط و البته بسيار بد نوشته شده و كلمات ناخوانا فراوان دارد . كتاب در يك مقدمه ، پنج زمان و يك خاتمه تدوين شده است . اما مع الاسف با دقت حدود آنها مشخص نشده است ، به‌خصوص كه دو بار زمان دوم را تكرار كرده است . ما يك بار آن را حذف كرده و در پاورقى نشان گذاشتيم . شروع هر « زمان » با اشعارى از مؤلف است كه ضمن اشاره به آن « زمان » اجمالى از آنچه را كه موضوع آن زمان بوده اشاره كرده است . مهم آن است كه از اين اشعار و آنچه